Ngó Sen

Chọn kiểu gõ và bảng mã

Kiểu gõ là cách phím biến thành dấu, như Telex hay VNI. Bảng mã là cách chữ được lưu. Cả hai nằm ở đầu trang “Gõ chữ” của cửa sổ cài đặt.

Ảnh trong bài chụp cửa sổ cài đặt bản Qt. GNOME và Linux Mint (Cinnamon) thường mở bản GTK, trông khác ảnh; xem Chọn cửa sổ cài đặt Qt hay GTK.

Đổi kiểu gõ, bảng mã

Vào “Cài đặt Ngó Sen › Gõ chữ”.

  1. Click chuột phải vào icon trên khay, chọn “Cài đặt”. Cửa sổ này cũng có trong menu app, tên “Cài đặt Ngó Sen”.
  2. Ở trang “Gõ chữ”, chọn kiểu gõ ở hàng “Kiểu gõ”. Mặc định là Telex.
  3. Chọn bảng mã ở hàng “Bảng mã”. Mặc định là Unicode; thường không cần đổi.
  4. Gõ thử ở ô “Gõ vào đây để test” cuối trang. Ô này cũng cần bật tiếng Việt bằng phím chuyển Anh/Việt.
Cửa sổ cài đặt Ngó Sen, trang Gõ chữ: hàng nút Chế độ gõ với Gõ Sen đang chọn, Kiểu gõ Telex, Bảng mã Unicode.
Trang “Gõ chữ” với “Kiểu gõ” và “Bảng mã”. Linux Mint 22.1 Cinnamon, version 1.6.0-1.

Đổi gì lưu ngay, không cần click nút lưu. Đầu trang hiện dòng “Đã lưu” kèm tên cài đặt vừa đổi; muốn quay lại thì click “Hoàn tác” ở dòng đó.

Bảng mã cũng đổi được từ khay: click chuột phải vào icon, mục “Bảng mã”.

Menu khay còn có mục “Kiểu gõ” với Telex và VNI. Chọn một mục thì đổi ngay và được lưu như khi chọn trong cửa sổ cài đặt: chọn VNI, gõ vie65t ra việt. Các kiểu gõ khác vẫn chọn ở “Gõ chữ”.

Telex là kiểu gõ được dùng và test hằng ngày. VNI và các kiểu khác dùng được nhưng chưa test kỹ.

Khi nào cần bảng mã khác

Cứu dấu chỉ chạy với Unicode.

Unicode là cách lưu chữ tiếng Việt mà mọi app và mọi máy bây giờ đều đọc được. Gõ bằng Unicode thì gửi cho ai, mở ở đâu cũng ra đúng chữ.

Trước khi Unicode phổ biến, mỗi nhóm dùng một bảng mã riêng, mỗi bảng mã đi kèm một bộ font riêng:

  • “TCVN3 (ABC)” đi với các font tên bắt đầu bằng .Vn, như .VnTime.
  • “VNI Windows” đi với các font tên bắt đầu bằng VNI-, như VNI-Times.
  • “VISCII”, “VPS”, “BKHCM 1”, “BKHCM 2”, “Vietware” là các bảng mã cũ khác, nay hiếm gặp.

Chữ gõ bằng bảng mã cũ chỉ hiện đúng khi file dùng đúng font đi kèm; mở bằng font khác thì ra ký tự lạ. Ví dụ chọn TCVN3 rồi gõ tieengs vieetj vào một file thường thì ra tiÕng viÖt. Chỉ chọn bảng mã cũ khi đang sửa một file cũ soạn bằng các font đó, sửa xong thì chọn lại Unicode.

Vài lựa chọn còn lại dùng cho việc riêng: “Unicode tổ hợp” tách dấu ra khỏi chữ cái; “NCR Decimal”, “NCR Hex” ra chữ dạng ệ để dán vào HTML; hai mục “Unicode C string” ra chữ dạng mã cho lập trình viên.